آدمیان دو گروه‌اند: گروهی زشت‌رو به سوي اسفل سافلین با مرکب الاغ و گروهی مه‌رو به سمت اعلی علیین با مرکب بُراق به پیش می‌روند.
گالری تصاویر

عرفان در آئینه عقل-عظمت والای کعبه، بیت‌الله‌الحرام

پيامبر اكرم (ص) آمد تا حقيقت پنهان كعبه و واقعيت مكنون آن در طي اعصار را متجلي سازد و با دعوت به جانب بيت‌الله‌الحرام مايه قيام و حركت مردمان به سوي چشمه غدق معرفت رحيمي و حصار حصين و قلعه امن رحماني باشد.



پيامبر اكرم (ص) با اين هم شأن و مقام و مرتبه عظيم معنوي، پيامبري كه افضل انبياء و برتر موجودات و سرور كاينات است و چشمه كمالات و عظايمش در هر عصر و زماني در هستي متجلي است، از جانب خداي رحمان به تبعيت از ابراهيم خليل (ع) مأمور گشته و امر به تسليم وجه در برابر پروردگار خانه توحيد شده و به عنوان سرسلسله تسليم‌شوندگان، نفس مطمئنه خويش را در سلطه لايزال رحماني نهاده است: «قل اني امرت ان اعبد الله مخلصا له الدين و امرت لان اكون اول المسلمين؛ بگو همانا من مأمور شده‌ام بر اينكه خالصانه پرستش كنم و امر شده‌ام به اينكه سرآمد تسليم‌شوندگان باشم».

پيامبر خاتم (ص) كه در افق اعلاي كمال قرار گرفته در رديف بالاترين تسليم‌شوندگان به خداي رحمان مي‌باشد. كتاب آسماني قرآن كه عروس بكر حجله‌نشين حضرت رحمان در آن پرده‌نشين است خطاب به پيامبر اكرم (ص) مي‌فرمايد: «و داعيا الي الله باذنه سراجا منيرا؛ اي پيامبر تو دعوت كننده‌اي به سوي الله تعالي و چراغ نوردهنده مي‌باشي». اما حضرتش با معرفت و بصيرتي برخاسته از طهارت دل، انسان‌ها را به بيت‌الله‌الحرام دعوت فرموده است تا در بندگي و ععبوديت خداي رحمان روي از همه كثرات برگيرند و تنها وجه خويش را به سوي آستان توحيدي دوست معطوف دارند. اين امر نشانگر آن است كه بيت‌الله‌الحرام روزنه حقايق رحمانيت و زمينه اتصال به معدن عظمت صمديت مي‌باشد. حضرت ايشان در معرفي كعبه، مأواي يگانگي و پرستش،‌ از هيچ كوششي دريغ نفرموده و در اين طريق به حليه معنوي «فاستقم كما امرت؛ در مأموريت استقامت كن» آراسته و از هرگونه شركي پيراسته بوده‌اند.

چه حقيقتي در كعبه رحماني نهفته و چه شأن و مجد و عظمتي در اين بيت وحدانيت متجلي است كه در سال دوم هجرت در ماه شريف رجب‌المرجب ماه شكوه و عظمت قبله مسلمين از بيت‌المقدس به سوي بيت‌الله‌الحرام تغيير يابد؟

ماه سراسر عظمت رجب‌المرجب،‌ هفتمين ماه قمري است كه قبله رحماني به سمت كعبه تغيير يافت. ماهي كه پيامبر اكرم (ص) در آن به رسالت خطير خويش مبعوث مي‌شود و از جانب حضرت رحمان به هدايت بشر مأمور مي‌گردد. و ماهي كه مهتاب وجود مولود كعبه در آن طلوع مي‌كند تا انوار روحاني جمالش و پژواك آسماني ولايتش بر ظلمت‌سراي ناسوتي بتابد و گنجينه معارف دين و اسرار سر به مهر رحيميت را براي خاصان و مقربان آستان كبريائي حق هويدا سازد.

اوج اهميت و روشن‌ترين دليل توجه و ارادات عميق پيامبر (ص) به بيت‌الله‌الحرام و دعوت انسان‌ها به سوي آن تشريع نماز و حج است. نمازي كه معجون اسرار رحيمي و معراج قرب ربوبي است. نمازي كه در آن سر سجود و ادب در مقابل اين قبله رحماني بر خاك مي‌ساييم و شب و روز به سوي آن بندگي و اخلاص و عشق مي‌ورزيم. رسول اكرم (ص) خود اول ساجد اين خانه پاك است كه برترين و بيشترين اهتمام را بدان ابراز نموده و پيروان ايشان نيز به تبع حضرتش شايسته است چون پروانه عاشق به گرد اين مكان رحماني طواف كنند و ارمغان ارادت و عبوديت آورند تا به عطر خوش طهارت و تجريد و انوار معرفت و توحيد زينت يابند. براستي هيچ پيامبري از پيامبران الهي همچون رسول اكرم (ص) به كعبه، عشق و توجه نشان نداده و معرفت پيدا ننموده است، چراكه حضرتش به بهترين و كامل‌ترين وجه از آيين حنيف ابراهيم خليل‌الرحمن (ع) تبعيت فرمود و آن را به نيكوترين صورت به تكامل رسانيد. و از همين رهگذر ايشان عالي‌ترين اسوه و الگو براي تبعيت مسلمانان به شمار مي‌رود: «لقد كان لكم في رسول الله اسوة حسنة؛ هرآينه رسول الهي براي شما الگويي پسنديده است». از اينرو اجتماع انساني خاصه تسليم‌شدگان پيشگاه رحماني را به سوي بيت توحيد و پيراستگي از شك و شرك و وارستگي از خواهش‌هاي نفساني دعوت فرمود تا بسان آن بزرگوار طريق معرفت و طهارت و فتوت بپيمايد و حقيقت راستين كعبه را درك كنند.

حج نيز پس از نماز گواه آشكاري بر اهتمام و توجه وافر پيامبر اكرم (ص) به بيت‌الله‌الحرام مي‌باشد. مناسك انسان‌ساز و آگاهي‌بخش حج با نداي «و اذن في الناس بالحج؛ منسك عبادي حج را ميان مردمان اعلان كن» بالاترين برنامه صعود روح و عروج جان به قله رفيع معارف و لطايف و كرامات قرار داده شد و اعمال عبادي آن جهاني مملو از اسرار و رموزات معنوي و روحي را در بردارد. حج در واقع حقيقت جامع تمام عبادات است و عبادت و بندگي هم خود زمينه‌اي براي نيل به شناخت نفس و معرفت به حضرت رحمان مي‌باشد. حج اين زمزم اسرار رحيمي حكايت طواف پروانگان آزاد و شهدجوي گل شمين كعبه است و سوختن در شمع فروزان توحيدي بيت‌الله‌الحرام.

حج درياي ژرفي است كه در آن معارف عميقي چون دعاي شريف عرفه موج مي‌زند. حجاج بيت‌الله‌الحرام، در روز نهم ذي‌الحجة، روز عرفه و در وادي عرفات، رو به خانه كعبه نغمه دعاي شريف عرفه يعني معرفت را سر مي‌دهند تا در حج تمتع به عظمت و شأن كعبه برسانند. عرفات صحنه ترسيم عرفان اصيل است و دعاي عرفه قاموس زائران مأمن الهي است تا با قدم معرفت به طواف كعبه نايل شوند و در پناه اين خانه توحيد بر صراط مستقيم كمال و جمال رحماني گام بنهند و از دوزخ جان‌سوز ناسوتي سرد و سلامت گذر كنند: «فيه ايات بينات مقام ابراهيم، و من دخله كان امنا؛ در منسك حج نشانه‌هاي روشني چون مقام ابراهيم خليل (ع) است و هركس كه در اين حرم امن رحماني داخل شود ايمن خواهد بود». امام كاظم (ع) در تفسير اين آيه شريفه فرمود: «يعني هركس كه وارد اين حرم امن شود درحالي‌كه عارف به آن باشد و به آنچه بر او واجب گشته با ايمان و يفين باشد از عذاب دوزخ ايمن گردد».

«جعل الله الكعبه البيت الحرام قياما للناس؛ خداوند كعبه بيت‌الحرام را مايه قيام براي مردم قرار داد».

«آنگاه كه اين ارض ظاهر شكل گرفت و خلعتي از آب بر تن نمود اول موضعي كه از آن پديدار شد كعبه بود». كعبه نخستين نقشي كه بر صفحه اين جهان نمودار گشت و قلب زمين در جايگاه پاك كعبه تپيدن گرفت. تا در گذر تاريخ تكامل وجود، خون سرخ عشق و توحيد به خداي رحمان را در شريان جان بشر بدواند و روح يكتاپرستي را در كالبد انسان‌ها بدمد. و آن‌دم كه پيكر زمين صورت يافت جلوه‌اي از بيت‌المعمور ملكوت رحماني بر لوح ارض نقش بست و پايه‌هاي بيت توحيد در زمين بنا نهاده شد تا در تورق زمان، مأمن هدايت بشر به سوي كعبه رحماني حضرت دوست باشد و مفتاح گشايش راز قدسي «فخلقت الخلق لكي اعرف؛ خلق را آفريدم تا شناخته شوم» گردد: «ان اول بيت وضع للناس للذي ببكة مباركا و هدي للعالمين؛ همانا اول خانه‌اي كه براي مردمان وضع شد در مكه مباركه است كه هدايت جهانيان است».

در روايت است كه «به هنگام طوفان نوح (ع) موضع كعبه در آب غرق نشد و آن محل را آب فرا نگرفت». به حق، حرم امن كعبه رحماني از دست‌خوش طوفان هرگونه عذابي در امان است و آنها كه معتكف بيت يكتاپرستي و پيراستگي از هرگونه شركي هستند در حصن توحيد مأوا گرفته‌اند و به اشارت قدسي «كلمة لا اله الا الله حصني فمن دخل حصني امن من عذابي» بيت‌الله‌الحرام خواستگاه گلبانگ «لا اله الا الله» بر قلب انسان‌هاست و قلعه استواري است كه روح و جان آدمي در حريم امن خويش از عذاب عظيم جهل و غفلت رهايي مي‌بخشد و به جنت مأواي معرفت و بصيرت معنوي رهنمون است.

آنگاه كه حضرت ابراهيم خليل (ع) به همراهي فرزند موحد خود به امر رحماني دست در بناي كعبه برند در حفر آن به سنگ سرخ رسيدند كه «وحي شد اي ابراهيم بناي كعبه را بر آن قرار ده». از اين‌رو حضرتش به فرمان خداي رحماني خانه كعبه را بر سنگ سرخ بنيان نهاد. و اين خود سرّي از اسرار رحمانيت است كه سايه بر عالم ظاهر افكنده است تا به خانه كعبه چشم ارادت و محبت بدوزيم و حلقه صدق و عشق راستين را بر آستانش درآويزيم. چه اينكه توحيد اصيل بر پايه گلگون عشق ناب به خداي رحماني استوار است و زمزم بهشتي توحيد از گونه‌هاي سرخ عشق پاك بر سرزمين دل مي‌جوشد.

و اين‌سان كعبه اين باب ورود به گلشن جنت‌سراي رحماني، مركز دايره سجود و تسليم‌شدگان موحد و حرم‌گاه امن رحماني بر زمين قرار گرفت و با دستان توحيدي خليل‌الرحمن (ع) بر بنيان محكم و جاويد عشق آسماني بنا نهاده شد. و آنجاكه ائمه عصمت و طهارت فرموده‌اند: «نظر نمودن به كعبه با عبادت دنيا و آخرت برابري مي‌كند». شأن و بزرگي معنو بيت‌الله‌الحرام را به روشني بيانگر است كه ديد عرفاني و بصيرت و معرفت رحيمي به كعبه رحماني موجب مي‌شود عين‌الحياة بندگي خداي رحمان و سرالاسرار كوثر رحيميت قرآن بر صفحه دل جلوه يابد.

در آخر اميد آن داريم كه روزي مهتاب منير فيض رحمانيت وزهره آسمان رحيميت بر گستره اجتماع انساني طالع شود تا بتوان قلم را به زيور عشق مزين نمود و حقايق و اسرار خفيه عرفان اصيل اسلامي را از مرآت تمام‌نماي عشق عرضه داشت.

 

برگرفته از نشريه انوار، نيمه دوم مرداد ماه 1377، شماره4



  پرینت

کافر در قیامت می‌گوید: ای کاش خاک بودم تا همچون سنگی سخت تکذیب کننده کلمات اولیای الهی که همان کوثر عشق بود، نمی‌شدم!.

پايگاه اطلاع رساني فروغ مهتاب

ارائه دهنده آثار علمي معنوي استاد يعقوب قمري شريف آبادي