پایگاه اطلاع رسانی

عارف صاحبدل، هنرمند و نویسنده فرزانه استاد یعقوب قمری شریف آبادی

به سایت فروغ مهتاب خوش آمدید

مراتب عقل در رسالت و ولايت محمدي؛قسمت اول


با تجلي شمس منور رسول اكرم(ص)، انوار سر به مُهر عقل از شعله سوزنده احمدي در فضاي دل و جان آدمي تابيدن گرفت و به اشارت قرآني «قل ادعو الله اوادعو الرحمن»(11) مراتب دوگانه عقل الهي و عقل رحماني كه در حقيقت، ظهوراتي آسماني از شعله‌هاي آتش عشق محمدي است، جلوه‌گر شد:


رهرو كمال و جمال مطلق، پس از بهره‌مندي از آفتاب عقل الهي كه همان شريعت طهارت‌بخش محمدي است، به خلعت زيبنده اولو‌ا الالباب آراسته گشته و به موجب عشق و تسليم ربوبي به منزلت ابرار باريافته، در پرتو مهتاب عقل رحماني و از رهگذر عشق و فنا به دستان رباني مقربين، مرآت قلب مصفايش، تجلي‌بخش حسن دل‌انگيز رحيمي و جمال روح‌پرور عشق فاطمي مي‌گردد.

 

اشاره:
مقام و منزلت عقل كه به يمن وجود پيامبر اكرم، رسول ختمي‌ مرتبت(ص)، در عالم امر و خلق به منصة ظهور رسيد، موضوع يكي از مباحث كتاب این حقیر(زن طائرفردوس يا ساحر دوزخ) است كه به جهت ناميده شدن سال جاري توسط رهبر فرزانة انقلاب، حضرت آیت الله خامنه ای، به عنوان پيامبر اعظم(ص)، مناسب انتشار می باشد. امید است که در وادي رسالت و ولايت عظيم محمدي(ص) از فروغ آفتاب عقل الهي و پرتو مهتاب عقل رحماني بهره‌مند گرديم و در شرايطي كه به حمد الهي در سايه عدالت‌محوري و معنويت‌گرايي دولت خدمتگزار جناب آقاي احمدي‌نژاد، زمينه تعالي روحي و معنوي بيشتر از پيش فراهم آمده است، به سهم خود در راستاي تحقق فرمايشات هدايت‌بخش رهبر معظم انقلاب گامهای مؤثرتری برداريم؛ همچنان که ایشان در طلیعه سال جدید فرمودند: « امت اسلامي و ملت ايران امروز بيش از هميشه به هدايت، بشارت، انذار و درس هاي سعادت‌آفرين پيامبر اعظم(ص) نيازمند است».


انوار شمس نبوي به تبييين روايي «انا الشمس»(1) در عالم وجود پرتو افشان گرديد و ظلمت‌هاي سراي ملك را برطرف نمود و به بيان قرآني«هو الذي جعل الشمس ضياء»(2) از اين جلوه مقدس و منور عشق و آتش فروزنده حق، حقيقت روح محمدي، واسطه تجلي عقل الهي گشت و تابش روشنايي‌بخش عقل الهي بر وجود خلايق تابانيدن گرفت و به صراحت «ما قسم‌الله للعباد شيئا افضل من العقل؛ خداوند چيزي بهتر از عقل در بين بندگان تقسيم نكرد»(3)، جميع آدميان از نعمت چراغ عالم‌تاب عقل برخوردار شدند تا از رهگذر «العقل هدايه»(4) با نور هدايتگر عقل بر ظلمت خواهش هاي جهل و نفس غلبه نمايند كه : «ان العقل عقال من الجهل و النفس؛ همانا عقل، بندي است بر جهل و نفس».(5)
و اين‌گونه، در پرتو انوار عقل الهي از تمنيات نفساني و تعلقات دنيايي دوري جسته و به دلالت «صلاح البريه العقل؛ خير و نيكي مردمان در خرد و آگاهي است»(6)، طريق صلاح و فلاح را در پيش گرفته، راه پرفراز و نشيب كمال را از دوزخ عالم ناسوت به سوي بهشت موعود طي مي‌نمايند و روح خويش را با نور معرفت نسبت به ربّ خود منور مي‌سازند: «به درستي كه روشنايي روح، عقل است. پس هنگامي كه عبد عاقل باشد، آگاه به پروردگار خويش است».(7)
موهبت عظيم عقل، چون گوهري است كه از گنجينه لايزال الهي پديد آمده و زيباترين آفرينش ربوبي و عزيزترين خلق شريفي است كه مقام توحيد و عبوديت، تنها به واسطه اكسير وجود او حاصل مي‌گردد: چنان كه رسول اكرم (ص) مي‌فرمايد:
«همانا خداوند عقل را از نوري پنهان و پوشيده آفريد... پس پروردگار متعال (خطاب به عقل ) فرمود: به عزت و جلالم قسم! خلقي نيكوتر، مطيع‌تر، بلند‌مرتبه‌تر، شريف‌تر و عزيز‌تر از تو نيافريدم. به وسيله تو يگانه شمرده مي‌شوم و به واسطه تو پرستش مي‌گردم».(8)
شايان ذكر است اگر در لسان روايات اسلامي، عقل نخستين خلق خداوندي و عزيزترين و محبوب‌ترين آفرينش ربوبي معرفي شده، اما از «حب»، اين سرمنشأ وجود، به عنوان اولين تجلي نامي برده نشده است، از آن روست كه در واقع، عشق جوهره نهاني حيات و شعله پاك و لطيفي است كه پرده‌نشين حرم ذات الهي بوده و به اشارت قدسي«فاحببت ان اعرف فخلقت الخلق لكي اعرف»(9) حرارت عشق و اشتياق به شناخته شدن، خود مايه ظهور و بروز آفرينش گرديده است تا انوار روشنگر عقل از شعله‌هاي شمس محمدي جلوه‌گر شده، ثمره چنان عشق سوزاني در عقل هدايتگر الهي رخ نمايد و به ساحل امن نجات و بارگاه عشق رحيمي بينجامد كه:«العقل يهدي و ينجي؛ عقل هدايت مي‌كند و نجات مي‌دهد».(10)
با تجلي شمس منور رسول اكرم(ص)، انوار سر به مُهر عقل از شعله سوزنده احمدي در فضاي دل و جان آدمي تابيدن گرفت و به اشارت قرآني «قل ادعو الله اوادعو الرحمن»(11) مراتب دوگانه عقل الهي و عقل رحماني كه در حقيقت، ظهوراتي آسماني از شعله‌هاي آتش عشق محمدي است، جلوه‌گر شد:
نخست، عقل رسالت الهي كه از رهگذر ادب و طهارت ظاهر حاصل مي‌گردد، تجلي بخش آفتاب عالم‌تاب شريعت در عرصه عالم شهود است و به بيان نبوي«العقل اصل ديني»(12) شالوده رسالت مصطفوي بر آن استوار گشته، به دلالت روايي «ما عبد الله بمثل العقل»(13) مقام والاي عبوديت الله تعالي را كه همان سير و حركت در وادي شريعت الهي است، دارا مي‌باشد و به تبيين «العقل رسول الحق»(14) نمانيده حضرت حق در گلشن ضمير آدمي و حجت بالغه الهي در رواق وجود اوست كه:
«حجه الله علي العباد النبي و الحجه فيما بين العباد و بين الله العقل؛ حجت خدا بر بندگان، پيامبر است و حجت بين بندگان و خداوند، عقل مي‌باشد».(15) چنين عقلي، سراج روشني‌افروز شريعت حقه محمدي است كه چون نور الهي‌اش در سرزمين وجود انسان بتابد، روشنگر صراط مستقيم علوي و پرتو افشان قمر ولايت رحماني خواهد بود.
دوم، عقل ولايت رحماني كه رهاورد ادب و طهارت باطني است، جلوه‌گر مهتاب عالم‌تاب معرفت در گستره عالم غيب مي‌باشد و به بيان روايي «افضل العقل معرفه الانسان بنفسه»(16) با فضيلت‌ترين وسيله شناخت آدمي نسبت به خويشتن است كه از رهگذر چنين شناختي به صراحت«من عرف نفسه عرف ربه» معرفت متعالي به ربّ باطني خويش حاصل مي‌گردد؛ موهبت شريفي كه مقام شامخ عبوديت خداوند رحمان را كه همان سير و حركت در وادي معرفت رحماني است، دارا مي‌باشد و سراج روشنايي‌بخشي كه راهگشاي طريق كمال و موجب وصال به جنت نعيم ربوبي است: «العقل ما عبد به الرحمن و اكتسب به الجنان؛ عقل چيزي است كه به وسيله آن خداوند رحمان پرستش مي‌شود و بهشت ها كسب مي‌گردد».(17)
در پرتو معرفت چنين عقلي است كه وصول به مقام وجه زيبنده رحيمي و منزلت والاي مقربين كه به دلالت«فاما ان كان من المقربين فروح و ريحان و جنت النعيم»(18) كه همان فردوس برين است، ميسور مي‌باشد؛ چنان كه قرآن كريم در وصف كلمه مقدس الهي، حضرت عيساي مسيح (ع) مي‌فرمايد: «اذا قالت الملائكه يا مريم ان الله يبشرك بكلمه منه اسمه المسيح عيسی ابن مريم وجيها في‌الدنيا و الاخره و من المقربين»؛ «هنگامي كه فرشتگان گفتند: اي مريم! همانا خداوند بشارت مي‌دهد تو را به كلمه‌اي از خودش كه اسم او مسيح عيسي پسر مريم، صاحب وجه در دنيا و آخرت و از مقربين است».(19)
و اين‌گونه، رهرو كمال و جمال مطلق، پس از بهره‌مندي از آفتاب عقل الهي كه همان شريعت طهارت‌بخش محمدي است، به خلعت زيبنده اولو‌ا الالباب آراسته گشته و به موجب عشق و تسليم ربوبي به منزلت ابرار باريافته، در پرتو مهتاب عقل رحماني و از رهگذر عشق و فنا به دستان رباني مقربين، مرآت قلب مصفايش، تجلي‌بخش حسن دل‌انگيز رحيمي و جمال روح‌پرور عشق فاطمي مي‌گردد؛ وجه زيبنده‌اي كه براي عاشقان كوي ولايت يكتا براق عروج به سفينه فرقدين براي سير در آسمان هاي «احسن‌التقويم» و جمال بي‌نهايت رحيمي است تا در نيكو‌ترين مأواي غيب و شهود هستي سكنا گزينند و ثمرات جان‌فزاي بهشتي را كه جز ظهور جلوه‌هاي متكامل زيبايي نمي‌باشند، به بار نشانده، به اشارت نبوي «ان الله جميل يحب الجمال»(20) عالم آراي محفل روحانيان و هدايتگر شيفتگان كمال، و تعالي‌بخش دلباختگان جمال ‌گردند.
- پي نوشتها در دفتر نشريه تجلَي موجود مي‌باشد.

 


مقالات معنوی استاد

کلیپ های تصویری

گلچینی از مجموعه سخنرانی های عارف هنرمند استاد یعقوب قمری شریف آبادی